W starożytnym Egipcie jeden z najważniejszych przejawów panenteistycznego Wielkiego Boga. Już w Tekstach Piramid A. i jego żeńska partnerka Amaunet wymieniani są jako prabogowie. W koncepcjach hermopolitańskich para ta jest ostatnim etapem emanowania z Nunu bytów poprzedzających stworzenie pierwszej widzialnej rzeczywistości – światła ( Atum), najdoskonalszym ogniwem tajemniczej Ósemki ( Ogodoada). We wszystkich egipskich koncepcjach teologicznych A. jest „Ukrytym Duchem” – intelektem, inteligencją świata – kierującym jego losami. Postać jego jest ukryta, a imienia nikt nie zna, co upodabnia go do hebrajskiego Jahwe. Świętymi zwierzętami A. są baran oraz gęś. W mit. postacią, pod którą się objawia, jest wąż Kematef (eg. „Ten, Który Wypełnia Swój Czas”) będący symbolem nieskończoności. Pierwotnym ośrodkiem kultu A. było Hermopolis w środkowym Egipcie, lecz od XI dynastii (ok. 2100 r. p.n.e) głównym ośrodkiem kultu A. stały się Teby w Górnym Egipcie. Szczyt rozkwitu kultu A. przypadł na okres Nowego Państwa (1580-1080 r. p.n.e). Królowie tego okresu wybudowali A. wspaniałe świątynie w Tebach (Luksor, Karnak), wyposażali je w ziemię i bogactwa, a arcykapłani A. osiągnęli najwyższe stanowiska państwowe i w efekcie zagrażali władzy faraonów. W tym też okresie A. został obdarzony nową rodziną. Jego małżonką stała się Mut, a synem bóg Księżyca Chonsu. Nabrał też cech uniwersalnego bóstwa słonecznego ( Ra). Przeciw rosnącej supremacji kultu A. skierowana była słynna, lecz nieudana, monoteistyczna reforma Echnatona, usiłująca zastąpić kult Niewidzialnego Ducha – kultem widzialnej „Tarczy Słonecznej” (-+ Aton). A. miał także inne sławne ośrodki kultu w Oazie Siwa ( Zeus Ammon), Pi-Ramzes, Tanis i w Napacie (Nubia).

Add Your Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *